«Кок углерод» стратегий дене виктаралтше шуко отрасль энергийым аралыме да углеродым иземдыме шотышто раш корным ыштен. Углерод нейтральностьым илышыш шыҥдарымаш CCUS технологийым кучылтмо деч ойыраш лийдыме. CCUS технологийын ойыртемалтше кучылтмашыже углеродым налмаш, углеродым кучылтмаш да аралыме да т.м. Тиде технологий кучылтмаш-влакын серийышт пӱртӱс почеш клапан келыштарыме дене кылдалтын. Келшыше отрасль ден приложений-влакын шинчаончалтышышт гыч ончалаш гын, ончыкылык вияҥмаш Перспективе мемнан тӱткышым ойыраш суленклапанпромышленность.
1.CCUS концепций да отрасль шинчыр
A.CCUS концепций
CCUS шуко еҥлан палыдыме але палыдыме лийын кертеш. Сандене, CCUS-ын клапан промышленностьлан могай влиянийым ыштымыжым умылен налме деч ончыч, CCUS нерген пырля пален налына. CCUS — англичан йылме гыч кӱчыкемдымаш (Carbon Capture, Utilization and Storage)
B.CCUS промышленность шинчыр.
Пӱтынь CCUS промышленность шинчыр тӱҥ шотышто вич звено гыч шога: лукмаш источник, захват, транспорт, кучылтмо да аралыме, да продукций. Клапан промышленность дене кум звено: налме, шупшыктымо, кучылтмо да аралыме.
2. CCUS-ын влиянийжеклапанпромышленность
Углерод нейтралитет дене виктаралтше, клапан промышленность деч ӱлнӧ улшо нефтехимический, теплоэнергетике, полат, цемент, печать да моло отрасльлаште углеродым кучымо да аралыме пашам илышыш шыҥдарымаш эркын-эркын кугемеш да тӱрлӧ характеристикым ончыкта. Отрасльын пайдаже эркын-эркын лектын кая, да ме кӱлешан вияҥмашлан кугу тӱткышым ойырышаш улына. Вес вич отрасльыште клапан-влаклан йодмаш ятырлан кугемеш.
А. Нефтехимический промышленностьын йодмашыже эн ончыч палемдалтын
Шотлымо почеш, мыйын элыште 2030 ийыште нефтехимический лукмашым иземдыме йодмаш 50 миллион наре тонн, да тудо 2040 ийлан 0 марте эркын-эркын иземеш. Молан манаш гын, нефтехимический да химий промышленность-влак углекислый газым кучылтмо тӱҥ область улыт, а энергийым шагал кучылтмо, инвестиций роскот да обслуживатлыме роскотым налмаш CUSS-ын кучылтмо роскотшо шагал улыт технологий тиде аланыште эн ончыч вияҥын. 2021 ийыште Sinopec Китайыште икымше миллион тонн CCUS проектым, Qilu Petrochemical-Shenli Oilfield CCUS проектым, чоҥаш тӱҥалеш. Проектым пытарымеке, тудо Китайыште эн кугу CCUS полнопромышленный шинчыр демонстраций базыш савырна. Sinopec пуымо данный-влак ончыктат: 2020 ийыште Sinopec-ын налме углекислый газын кугытшо 1,3 миллион наре тонн марте шуын, тышеч 300 тӱжем тонн нефть руашым вӱд ташлымашлан кучылталтеш, тидыже нефтьым лукмашым саемдымаште да углерод лукмашым иземдымаште сай лектышыш шуын.
B. Теплоэнергетике промышленностьлан йодмаш кугемеш
Кызытсе ситуаций гыч, энергетикыште, поснак теплоэнергетикыште, клапан-влаклан йодмаш пеш кугу огыл, но «кок углерод» стратегийын давленийже йымалне кӱртньӧ дене пашам ыштыше электростанций-влакын углерод нейтрализаций задачышт утларак да утларак неле лиеш. Келшыше учреждений-влакын прогнозышт почеш: 2050 ийлан элыштем электричестве йодмаш 12-15 триллион кВтч марте кугемшаш, а энергетике системыште нетто ноль лукмашым шукташлан CCUS технологий гоч 430-1,64 миллиард тонн углекислый газым иземдаш кӱлеш. Кӱртньӧ дене пашам ыштыше электростанцийым CCUS дене вераҥдат гын, тудо 90% углерод лукмашым поген кертеш, сандене тудо низкоуглеродный электроэнергийым ыштен лукмо технологийлан шотлалтеш. CCUS приложений — энергосистемын лывыргылыкшым шукташ тӱҥ технический йӧн. Тыгай годым CCUS-ым вераҥдыме дене кылдалтше клапан-влаклан йодмаш ятырлан кугемеш, а энергорынкыште, поснак теплоэнергетике пазарыште, клапан-влаклан йодмаш у кушмашым ончыкта, тидыже клапан промышленность предприятий-влакын тӱткышыштым сулен.
C. Полат да металлургий промышленностьын йодмашыже кугемеш
Шотлымо почеш, 2030 ийыште идалыкыште 200 миллион тонн гыч 050 миллион тонн марте лукмашым иземдыме йодмаш лиеш. Палемдыман, полат промышленностьышто углекислый газым кучылтмо да аралыме деч посна тудым полат ыштыме процессыште тура кучылташ лиеш. Нине технологий-влакым тичмашын кучылтмо дене 5-10% марте лукмашым иземдаш лиеш. Тиде шот дене ончалаш гын, полат промышленностьышто кӱлешан клапан йодмаш у вашталтышым эрта, да йодмаш ятырлан кушмо тенденцийым ончыкта.
D. Цемент промышленностьын йодмашыже ятырлан кугемеш
Шотлымо почеш, 2030 ийыште 100 миллион тонн гыч 152 миллион тонн марте лукмашым иземдаш кӱлеш, а 2060 ийыште 190 миллион тонн гыч 210 миллион тонн марте лукмашым иземдаш кӱлеш. Цемент промышленностьышто известняк шаланыме дене лекше углекислый газ чумыр лукмаш гыч 60% наре шотлалтеш, сандене CCUS цемент промышленностьым декарбонизацийлан кӱлешан йӧнлан шотлалтеш.
Е.Водород энергетике промышленностьын йодмашыже кумдан кучылталтеш
Пӱртӱс газыште метан гыч кок водородым лукташ шуко клапан-влакым кучылташ кӱлеш, вет энергийым CO2 ыштен лукмо процесс гыч налыт, углеродым поген налмаш да аралыме (ККС) кӱлеш, а колтымо да аралыме годым шуко клапан-влакым кучылташ кӱлеш.
3. Клапан промышленностьлан темлымаш-влак
CCUS вияҥме кумда вер лиеш. Тӱрлӧ нелылык дене тӱкна гынат, кужу жаплан ККУС-ын вияҥме кумдыкшо кумда лиеш, тидыже ӱчашымаш деч посна. Клапан промышленность тидлан раш умылымашым да ситыше уш-акыл ямдылалтмашым кучышаш. Клапан промышленностьлан CCUS промышленность дене кылдалтше аланыште чолга лийже манын темлалтеш
А. CCUS демонстраций проектлаште чолга участвоватлаш. Китайыште илышыш пуртымо CCUS проектлан клапан промышленность предприятий-влак технологий да продукцийым шымлымаш да вияҥдыме шотышто проектым илышыш шыҥдарымаште чолга участвоватлышаш улыт, проектым илышыш шыҥдарымаште участвоватлыме процессыште опытым иктешлышаш улыт, умбакыже кугу масштабан производствылан да клапан келыштарыме пашалан ситыше ямдылалтмашым ыштышаш улыт. Технологий, талант да продукт резерв.
B. Кызытсе CCUS тӱҥ отрасльын планировкыжлан ойырен налза. Кӱртньӧ энергетике промышленностьлан ойырен налза, кушто Китайын углеродым налме технологийже тӱҥ шотышто кучылталтеш, да нефть промышленностьышто, кушто геологий аралыме вер CCUS проект клапан-влакым вераҥдаш чумырген, да клапан-влакым тыгай районлаште вераҥдаш, кушто тиде промышленность верланен, мутлан, Ордос бассейныште да Юнггар-Туха бассейныште, нуно кӱлешан кӱртньӧ ыштен лукмо вер улыт. Бохай залив бассейн да Перл эҥер умша бассейн, нефтьым да газым лукмо кӱлешан кундем улыт, йӧным кучылташ манын, кӱлешан предприятий-влак дене тыгыде кылым ыштеныт.
C. CCUS проект клапан-влакым технологий да продукт шымлымаш да вияҥдыме пашалан икмыняр финанс полышым пуаш. Ончыкыжым CCUS проект-влакын клапан аланыште ончылно лияш манын, отрасльысе компаний-влаклан шымлымаш да вияҥдыме пашалан икмыняр оксам ойыраш темлалтеш, тыгак CCUS проект-влаклан технологийым шымлымаш да вияҥдыме шотышто полышым пуаш, тыге CCUS отрасльын планировкыжлан сай средам ышташ.
Иктешлен каласаш гын, CCUS отрасльлан темлалтешклапанпромышленность «кок углерод» стратегий почеш у промышленный вашталтышым да тудын дене пырля вияҥме у йӧным тичмашын умылен, жап дене тӧр ошкылаш да отрасльыште у вияҥмашым шукташ!
Колтымо жап: 2022 ий 26 май
